Huiswerk › Tim Krabbé - Het gouden ei - OnsForum.nl met al 3385 leden!

Huiswerk › Tim Krabbé - Het gouden ei

Boekverslag en Boekbespreking › Tim Krabbé - Het gouden ei

Geplaatst op: 23-03-2005 23:00 / Auteur: AleksH / 21483 keer bekeken

Auteur: Tim Krabbé
Titel: Het gouden ei
Uitgever: Bakker
Plaats van uitgave: Amsterdam
Jaar van uitgave: 1988

Verantwoording keuze
Ik heb het boek gekozen omdat ik op de televisie wel eens eerder een heel kort stukje van de film heb gezien. Het verhaal sprak me aan en gaf me stimulatie om het boek te lezen. Een andere reden waarvoor ik het gekozen heb: het boek staat hoog in de lijst met meest gewaardeerde Nederlandse literatuur. Als veel mensen het lezen, dan zal het boek wel leuk zijn. Achteraf bleek mijn voorspelling te kloppen.

Eerste persoonlijke reactie
Ik wist natuurlijk wel wat de verhaallijn van het boek is, maar bij de reactie achteraf spelen natuurlijk ook de zijlijnen een rol. Ten eerste vond ik de volgorde van het boek niet prettig lezen (niet-chronologische volgorde). Ten tweede vond ik de gedachte van opgesloten in een ei in de ruimte? wel leuk bedacht door de schrijver. Later kwam ik er ook achter wat hij hiermee bedoelde, maar om de titel te verklaren gaf dit echter een probleem: de titel hoort niet bij de verhaallijn, maar bij een bepaalde gebeurtenis uit het boek.

Korte samenvatting
Het boek is opgesplitst in 4 hoofdstukken. Per hoofdstuk geef ik een samenvatting van de inhoud.

1. 1975: Rex en Saskia waren met de auto op weg naar hun vakantiehuisje vlakbij de Middellandse zee. De rit verliep niet helemaal lekker: ze hadden af en toe ruzie en deden kattig tegen elkaar. Vlakbij een TOTAL-tankstation slaat Rex ineens rechtsaf: hij rijdt de parkeerplaats op. Het werd tijd om even uit te rusten. Saskia stelde voor om wat te drinken te gaan halen, vervolgens liep ze richting het winkeltje van de TOTAL. Rex vroeg zich af hoe hij haar even kwaad kon maken, het moest natuurlijk wel een geintje blijven. Hij maakte een foto van het tankstation! (Tijdens de vorige vakantie stonden ze zonder benzine aan de kant van de weg. Rex ging alleen naar het tankstation lopen, Saskia bleef bang achter in de auto. Ze dacht dat ze opgesloten zat. 's Nachts droomde ze dit ook vaak: ze zat opgesloten in een ei in de ruimte: hij moet openbreken voordat ze eruit kan. Het openbreken van het ei moet gebeuren doordat een ander ei er tegenaan botst.) Rex bleef maar wachten en wachten... maar Saskia kwam niet terug. Hij liep naar het winkeltje bij het tankstation, informeerde wie Saskia heeft gezien en constateerde dat ze hier niet meer was. Waar is Saskia naartoe?

2. 1983: Rex vroeg Lineke ten huwelijk tijdens een vakantie in Italië (Marina di Camerota). Er waren ook twee Fransmannen, daarmee ging Rex een potje badmintonnen. De uitslag van het spel zou bepalen of Rex met Lineke ging trouwen. Hij wilde duidelijke afspraken maken met haar: "Als Saskia teug zou komen, dan zou hij bij Lineke blijven". Echter zou hij nog wel een keer naar het tankstation willen om te kijken of Saskia daar zou kunnen zijn.

3. 1950: Raymond Lemorne is 16 jaar. Hij vroeg zich af wat er zou gebeuren als hij van zijn balkon af sprong. Hij wist natuurlijk dat het fout zou gaan, maar wilde eigenlijk controleren of hij het wel zou kunnen. Hij sprong naar beneden, belandde in het ziekenhuis en lag daar 6 weken in het gips. Ongeveer 20 jaar later wilde hij andere dingen gaan uitproberen. Hij was inmiddels Scheikunde leraar op een hoge school. Tijdens een wandeling met zijn gezin redde hij een kind uit het water dat bijna verdronk. Nu wilde Raymond zijn slechte kanten laten zien. Hij maakte een fles met wat scheikundige stoffen, plaatste het op de zolder van hun vakantiehuisje en zei tegen zijn vrouw dat hij de komende dagen het huisje zou gaan opknappen (in de hoop dat ze niet komt kijken). Na het maken van de fles reed hij met een mitella om naar een TOTAL. Hij zette zijn auto op een onopvallende plek en liep in het winkeltje van het tankstation naar binnen. Hij trok de aandacht van een vrouw (Saskia waarschijnlijk...). Zij zag zijn sleutelhanger: een grote ***. Hij zei dat hij er meerdere in zijn auto had liggen en zij ging met hem mee. Uiteindelijk heeft hij haar ontvoerd (Rex stond op de parkeerplaats te wachten).

4. 1983: Rex wilde toch echt weten wat er die dag met Saskia gebeurd was. Hij hing grote posters op bij zijn flat in Buitenveldert. Op de posters stond een oproep of alle mensen die bij dat station waren op die dag, hem een brief wilden schrijven. Er waren een aantal mensen die hadden geschreven, maar geen enkele brief gaf de gouden tip waar Saskia zou kunnen zijn OF hoe ze is verdwenen. Nadat de poster bijna een week aan de flatdeuren hing, kwam hij in contact met een man die zich Raymond Lemorne noemde. Rex zei dat hij de man vaag in zijn achterhoofd kon herinneren: hij dacht hem gezien te hebben bij het tankstation als "de man met de mitella". Rex wilde meer details weten, Lemorne stelde dus voor om ernaartoe te rijden. Rex was bang voor de man, maar Lemorne zei dat hij hem alleen maar wilde helpen. Aangekomen bij het tankstation gingen ze eerst wat drinken. Lemorne stopte ongemerkt een slaapmiddel in de koffie van Rex. Toen Rex wakker werd lag hij in een doodskist. Lemorne was spoorloos verdwenen.

5. Lieneke probeerde Rex op te sporen, maar geen enkele tip kwam binnen. Lieneke stopte met het zoeken naar Rex. Uiteindelijk zijn Rex en Saskia om het leven gekomen door de moordenaar “Lemorne".

Vertelwijze
Bijna het hele boek is verteld in de hij/zij-vorm (personaal). Hoofdstuk 4, waarin Lemorne de hele tijd aan het woord is en het verhaal vertelt, is geschreven in de auctoriale vorm.

Verhaalfiguren
Rex Hofman: geboren in 1942. In zijn jeugd werkt hij mee aan een tijdschrift voor wetenschappers. Heeft 3 vrouwen gehad (in het boek): Saskia, Lieneke en Sandra. Over Sandra wordt verder niet gesproken.

Saskia Elhvest: geboren in 1951. Vriendin van Rex, later is ze vermoord bij een tankstation. Ze toont vaak "kattig gedrag" en heeft vooral de pest aan auto rijden. Ze heeft donkerrood haar, verder worden er geen kenmerken van haar uiterlijk genoemd.

Lieneke: ze wordt maar weinig beschreven. Ze is een tijdje de partner van Rex (na de moord op Saskia). Ze speelt geen belangrijke rol in het boek.

Raymond Lemorne: geboren in Frankrijk. Moordenaar van Rex en Saskia.

Ruimte (plaats en tijd)
Het verhaal speelt zich deels af in Frankrijk (als ze op vakantie zijn), in Italië (ook tijdens een vakantie) en in Nederland bij de flat van Rex in Buitenveldert.

Situaties
- Rex en Saskia gaan op vakantie naar Frankrijk.
- Saskia wordt ontvoerd en vermoord door Lemorne
- Lieneke ontmoet Rex in Italië tijdens een vakantie
- Rex wint een spelletje, hierdoor krijgen ze trouwplannen
- Rex start een opsporingscampagne
- Sandra ontmoet Rex
- Rex leert Lemorne kennen en wordt vervolgens vermoord op de plek waar Saskia is ontvoerd
- Rex wordt wakker in een doodskist
- Lieneke zoekt Rex, maar hij is nergens te vinden
- Uiteindelijk zijn Rex en Saskia beiden spoorloos verdwenen

(zie ook de samenvatting voor een uitgebreidere situatiebeschrijving)

Schrijfstijl
Het boek is makkelijk leesbaar: er staan geen moeilijke woorden in, dat maakt het lezen van het boek een stuk prettiger en je hebt hem sneller uit. Het woordgebruik is normaal, het zijn woorden die we dagelijks gebruiken.

Thema
Het thema is eigenlijk "kijken wat je allemaal kunt en daarbij zo ver mogelijk gaan". Een klein voorbeeld: eerst is Lemorne scheikundeleraar, daarna wil hij scheikundige stoffen toedienen aan mensen, waardoor ze het niet overleven. Een ander voorbeeld: Rex wil weten wat er gebeurd als je van een balkon af springt en belandt uiteindelijk in het ziekenhuis en ligt een paar weken in het gips.
Motieven
Globaal gekeken is de verhaallijn “het vermoorden van Saskia en Rex"
Opvallende gebeurtenissen: moord op Saskia en Rex
Opvallende plaatsbeschrijvingen: TOTAL-tankstation en boven op een zolder van een vakantiehuisje
Opvallende tijdsverschillen: Als je naar de chronologische volgorde kijkt dan begint het in 1950 en eindigt het verhaal in 1983.
Herkenbare kenmerken: de mitella van Lemorne EN allebei om het leven gebracht door "zo ver mogelijk gaan tot het uiterste".
Wie is de dader?: Lemorne

Verband titel en thema
Ik vind de titel van het boek niet echt passen bij de kern van het verhaal. Vroeger droomde Saskia wel eens dat ze opgesloten zat in een ei en door de ruimte heen vloog. Het ei kon alleen openbreken als een ander ei er tegenaan zou vliegen, maar dit is bijna onmogelijk als je bedenkt hoe groot de ruimte is. De kans is klein dat hij openbreekt. Het heeft dus niets te maken met de verhaallijn. Een andere titel zou bij dit verhaal een stuk toepasselijker zijn.

Datum eerste publicatie
In 1984 kwam de eerste druk uit van het boek “Het gouden ei".

Kennis van de schrijver
Geboren 13 april 1943 in Amsterdam, waar ik nog woon. Eindexamen 1960 HBS-B aan het Spinoza Lyceum. Leef sinds 1967 van de pen. Ik ben getrouwd geweest met Liz Snoijink, en heb een zoon Esra. Mijn vader en grootvader waren en zijn bekende schilders, evenals mijn broer Jeroen, die ook acteur en regisseur is. Mijn moeder was filmvertaalster en schrijfster. Ik heb ook wat geacteerd, en een tijdje psychologie gestudeerd aan de GU in Amsterdam, maar van beroep ben ik altijd schrijver geweest. Mijn debuten als schrijver en als journalist vielen samen in 1967. Mijn romans zijn in 16 talen vertaald, en vier ervan zijn verfilmd. 'Spoorloos', naar Het Gouden Ei, waar ik zelf het scenario voor schreef, won het Gouden Kalf 1988 voor de beste Nederlandse film. Hij wordt nog steeds gedraaid in Amerika, en in 1993 werd er daar een remake van gemaakt onder de titel 'The Vanishing.' Niet zo goed als het origineel. Naast mijn romans, verhalen en journalistieke werk heb ik vele artikelen en een paar boeken over schaken geschreven. Van 1967-1972 hoorde ik bij de beste twintig schakers van Nederland,maar nooit bij de beste tien. Ik heb een aantal schaakproblemen en studies gecomponeerd.

Bron: http://www.xs4all.nl/~timkr

Tijdvak en stroming
Moderne literatuur na de Tweede Wereldoorlog

Ander werk van de schrijver
-- De werkelijke moord op Kitty Duisenberg (1967, roman)
-- Flanagan of het einde van een beest (1970, roman)
-- Fischer (1972, schaak-biografie)
-- 15 goede gedichten (1973, gedichten)
-- Red Desert Penitentiary (1975, roman)
-- De Stad in het Midden (1978, verhalen)
-- De Renner (1978, roman)
-- 43 Wielerverhalen (1984, verhalen)
-- Het Gouden Ei (1984, roman)
-- De Man die de Babson Task wilde maken (1986, schaak-essay)
-- De Matador (1991, verhalen)
-- Vertraging (1994, roman)
-- De Paardentekenaar (1995, verhalen)
-- De Grot (1997, roman)
-- Kathy's dochter (2002, roman)
-- Drie Slechte Schaatsers (2004, novelle)

Verder heeft hij ook een paar schaakboeken geschreven en is een aantal boeken verfilmd.

Positieve verhaalelementen
Naar mijn mening zijn er geen positieve verhaalelementen. In het boek staat "moord" centraal, dat is negatief. De liefde en relatie tussen de hoofdpersoon en de bijpersonen zou je eventueel de positieve verhaalelementen kunnen noemen.
(zie ook negatieve verhaalelementen)

Negatieve verhaalelementen
De moord op de hoofdpersoon (Rex) en zijn ex-partner (Saskia).
"Moord" staat centraal in dit boek, daardoor kun je zeggen dat alles zo'n beetje negatief is.
(zie ook positieve verhaalelementen)

Sterkste passage
De moord op Saskia (eerst ontvoerd later vermoord) en de moord op Rex (eerst meegelokt, daarna vergiftigd).

Vergelijking met boek/film
Er zijn 2 films uitgekomen die n.a.v. bepaalde motieven uit het boek “Het gouden ei. De eerste film heet “Spoorloos" uit 1988 en de tweede film is "The Vanishing" uit 1993. Beide films heb ik niet gezien, daarom is er geen vergelijking mogelijk.

Oordeel over het thema
Het thema is "moord"(1) en "zover mogelijk gaan als je iets doet"(2). Het moordmotief (1) vind ik niet origineel, wel het verhaal zoals het gebeurd is. Het andere thema (2) vind ik wel origineel, bij de meeste boeken is niet echt zo'n motief te vinden (wel bij andere moordboeken).

Oordeel over het taalgebruik
Het verhaal is vlot geschreven: geen moeilijk woorden en/of zinnen.
(zie ook schrijfstijl)

Eindoordeel
Het boek is inderdaad de moeite waard om eens te lezen. Hij is best wel spannend, vooral door de niet-chronologische volgorde. Het boek staat terecht (bijna) bovenaan in de meest gewaardeerde romans-lijst. Mijn eindoordeel is een 7,5.

Aanrader of niet?
Als je van een beetje spanning houdt en moordzaken interessant vindt, dan is het zeker een aanrader.

Recensie
Tim Krabbé (1943) begint zijn journalistieke en literaire carriëre in 1967, schrijft sindsdien voor vele bladen en levert 8 romans, 4 verhalenbundels, diverse schaakboeken en zelfs een dichtbundel af. Zijn eerste boeken zijn zo goed als onopgemerkt gebleven, maar sinds De renner (1978) begint het te lopen. Dit boek is volgens velen het beste wielren- of sportboek. Mijn sportbibliotheek bevat maar een boek of drie, en toch ben ik het geheel eens. De renner leest als een spannende wedstrijd, maar dan met humoristisch insight commentaar. Overigens is KrabbÃƒÂ© ondertussen touroperator geworden van zijn eigen wielerkoers. Van Krabbés korte verhalen springen De paardentekenaar en De postzegelmoordenaar (beiden uit de bundel De stad in het midden) er het meest uit. Naast een sterk observatievermogen, vallen hierin de gedachtes van de hoofdpersoon op. Een kind dreigt te verdrinken: een man overdenkt de praktische bezwaren om het water in te springen en laat minuten voorbij gaan. Noem het gruwelijk, noem het menselijk. Dit soort passages blijken oefeningen te zijn voor Krabbé bekendste boek, Het gouden ei uit 1984.
Halverwege Het gouden ei volgen we Lemorne. Ook hij ziet een kind in het water, maar denkt niet na, springt en redt het kind van de verdrinkingsdood. Vervolgens geniet hij van de hem omringende bewondering en bedenkt het volgende: Maar zou ik nu ook in staat zijn een misdaad te plegen? Neem daarbij de anekdote dat hij op 5-jarige leeftijd als experiment van een balkon sprong en we hebben een intelligent maar verknipt persoon, in staat tot niets en alles.
Maar dan zijn we al halverwege het verhaal en heeft de misdaad al plaatsgevonden. In hoofdstuk 1 zijn Rex en Saskia op weg naar Frankrijk. Bij een pompstation haalt zij wat drinken en verdwijnt. Een hoofdstuk en acht jaar later heeft Rex een nieuwe vriendin, maar is hij nog steeds op zoek naar Saskia. In de laatste drie hoofdstukken ontvouwt de ware toedracht zich langzaam voor de lezer en voor Rex.
Het gouden ei staat al 20 jaar op de boekenlijsten van scholieren, is al aan zijn 20e druk toe en werd vele malen vertaald. Je kunt dit succes al te makkelijk verklaren door naar de dikte van het boekje te kijken; nog geen 100 bladzijden. Maar hierin zit maar een deel van het succes. Een ander, belangrijker deel zit in Krabbés heldere vertelstijl. Daarnaast voert Krabbé personages op die dankzij zeer menselijke karaktertrekken toch ergens de fout ingaan. Zijn grootste troef is echter het plot; de verdwenen vriendin, de zoekende achterblijver, de dader en vooral de wijze waarop achterblijver het mysterie ontrafelt.

Krabbé introduceert zijn personages summier, je leert ze vooral kennen door hetgeen ze meemaken. Dat levert de lezer een hoop tijdwinst op; voor je het weet zit je in het verhaal. Door het pakkende gegeven van de verdwijning is identificatie ook niet ver weg. Maar Krabbé geeft de lezer niet alleen actie, wel degelijk duikt hij in de psyche van zijn karakters. Sterk aan de gedachtekronkels is de eerlijkheid. Als Rex gokt dat Saskia waarschijnlijk verkracht is en daarna misschien wel hun hotel zal kunnen terugvinden, volgt een zo onethische gedachte dat die wel menselijk moet zijn: Het was niet eens gezegd dat de vakantie reddeloos was.

Logischerwijze heeft ook de dader onethische gedachten, maar juist zijn experimenteerdrift valt op. Flauw genoeg is het nog een scheikundeleraar ook die tot in precisie zijn misdaad plant. Krabbé heeft voor de goede lezer nog wat overeenkomsten ingebouwd tussen de dader en Rex. Een klein dingetje is bijvoorbeeld de niet-seksuele erectie die Rex krijgt van spanning als hij met zijn nieuwe vriendin het idee opvat om te gaan trouwen. Ook de dader heeft een erectie van niet-seksuele spanning als hij zijn misdaad aan het uitproberen is op willekeurige dames. De overeenkomsten lijken te willen zeggen dat het ook jou had kunnen gebeuren: dat je geliefde kan verdwijnen of dat je die misdaad pleegt. Alsof de misdaad een toevalligheid is die zich dit maal voor het slachtoffer als noodlot manifesteert.

Met zo'n sterk plot lag een verfilming voor de hand. En het was niet eens Krabbés eersteling. Zijn vroege roman Flanagan (1970) werd al in 1975 verfilmd en het korte verhaal De paardentekenaar in 1983. George Sluizer maakte Red Desert penitantiary (1984) naar een scenario van de schrijver en vervolgens Spoorloos (1988) naar Het gouden ei en wegens succes ook nog de Hollywood-versie daarvan The Vanishing (1993). Veel van de roman bleef overeind in de Nederlandse verfilming, maar de Amerikaanse versie raakt halverwege het spoor bijster om tenslotte het meest sterke element van het boek volledig teniet te doen. En dat meest sterke element van het plot, is ook de reden om het boek zo snel mogelijk uit te lezen.[I]Door Ricco.